Pronunciation

PC’YI OLUSTURAN TEMEL ELEMANLAR
Evlerimizde ve is yerlerimizde is amaçli veya kisisel olarak kullandigimiz masa üstü bilgisayarlar PC (Personel Computer = Kisisel Bilgisayar) olarak adlandirilir. Ayrica yine kisisel olarak kullanilabilen tasinabilir, çanta seklinde bilgisayarlar da vardir. Bunlar da NOTEBOOK veya LAPTOP olarak adlandirilir. Bu ders notlarinda PC türü bilgisayarlar anlatilacaktir.
Bilgisayar iki ana unsurdan olusur :
1- Donanim (Hardware)
2-Yazilim (Software)
Donanim, bilgisayarin fiziksel yapisini ifade eder. Fiziksel yapi sadece bir metal yiginidir. Donanimi harekete geçiren ve islerimizi yapmamizi saglayan asil unsur yazilimdir. Donanimi olusturan tüm aygitlar, kendileri ile ilgili yazilimlar sayesinde çalisir. Ayrica yapmak istedigimiz her is yazilimlar sayesinde yapilir. Örnegin; Windows 98 bir isletim sistemi yazilimidir. Bilgisayarimizin açilmasini, kayitli diger yazilimlari ve belgelerimizi kullanabilmemizi saglar.
Bilgisayar kullanicilari zaman zaman çesitli sorunlarla karsilasirlar. Bu sorunlarin nedenlerini su sekilde listeleyebiliriz :
1- Donanim kaynakli sorunlar
2- Yazilim kaynakli sorunlar
 Isletim sisteminden (Windows’tan) kaynaklanan sorunlar
 Kullanilan programlardan kaynaklanan sorunlar
 Kullanici hatasindan kaynaklanan sorunlar
Bu ders notlarinda bir PC’yi olusturan temel aygitlarin özelliklerini, bu aygitlarla ilgili çikabilecek donami sorunlarini ve yazilim kaynakli sorunlari anlatacagiz.
Günümüzde kullanilan bir PC’de asagidaki aygitlar standart olarak bulunmaktadir :
Anakart (Mainboard) PC nin diger tüm parçalari anakart üzerine takilir.
PC nin içindeki tüm veri akisini düzenleyen, diger bilesenler arasindaki koordinasyonu saglayan aygittir.
Kasa Anakart ve diger tüm iç donanim aygitlari kasa içine monte edilir.
Islemci (CPU) PC nin beynidir. Yapilacak her isleme o karar verir ve bununla ilgili diger aygitlari yönlendirir.
Bellek (RAM) Kayitli programlari ve belgeleri açtigimiz ve üzerinde çalistigimiz aygittir. Bilgileri kalici olarak tutmaz.
Sabit Disk (Harddisk) Programlarimizi ve belgelerimizi kalici olarak tuttugumuz standart bilgi saklama aygitidir.
Ekran karti Monitörün görüntü kablosunun takildigi aygittir. Monitörün görüntü kalitesi buna baglidir.
Monitör PC nin standart çikis birimidir. Monitörün boyutu, düsük radyasyonlu ve titresimsiz olma özelligi önemlidir.
CD-ROM sürücüsü Artik bir çok program CD ye yüklenerek dagitildigi için, PC lerin vazgeçilmez bir aygiti haline gelmistir.
Ses karti Yine PC lerde vazgeçilmez hale gelen bir aygittir. Bir çok programda ses unsuru da kullanilmakta oldugu için her PC de kullanilmaktadir.
Disket sürücüsü (Floppy disk driver) Disketler küçük ve çabuk bozulabilen bilgi saklama aygitlari olmakla birlikte halen ihtiyaç duyulmaktadir. Bu nedenle her PC de bir disket sürücüsü bulunmalidir.
Klavye PC nin standart bilgi giris aygitidir.
Fare Windows’un kullanilmaya baslamasi ile vazgeçilmez hale gelen bir aygittir.
Hoparlör + Mikrofon + Kulaklik Ses karti bulunan bir PC de bir hoparlör bulunmasi kaçinilmazdir. Digerleri istege baglidir.
Bunlarin disinda bir PC’ye asagidaki aygitlar istege bagli olarak ilave edilebilir :
Modem veya fax modem karti Günümüzün popüler dünyasi olan Internet’e baglanmak için gerekir.
TV karti PC de televizyon izlemek ve radyo dinlemek için kullanilir.
DVD-ROM Sürücü CD-ROM teknolojisinin bir üst kusagidir. Yüksek kapasiteli oldugundan daha çok film yüklemek için kullanilir.
Ag karti PC leri yerel ortamda birbirine baglamak için kullanilir.
Video kamera ve Capture karti PC de kamera ile görüntü almak ve görüntülü iletisim için kullanilan aygitlardir.
Tarayici Resim veya yazilari tarayarak bilgisayar ortamina aktarmak için kullanilan bir aygittir.
Yazici Bilgisayarda elde edilen yazi, resim gibi çesitli bilgileri kagida dökmek için kullanilir.
Teyp yedekleme ünitesi Büyük sistemlerde yine büyük miktardaki verilerin yedeklerinin alinmasi için kullanilir.
1- Anakartlar

Anakart fiberglastan yapilmis, üzerinde bakir yollarin bulundugu bir levhadir. Günümüzde kullanilan anakartlarin üzerinde su elemanlar bulunur :
 Güç kaynagi girisi
 BIOS
 Islemci yuvasi
 Chipsetler
 Bellek yuvalari
 Genisleme yuvalari
 Portlar
 IDE, UDMA ve SCSI baglanti yuvalari
 Floppy baglanti yuvasi
 Diger yardimci devreler

Güç Kaynagi Girisi
Anakarta enerji veren baglantidir. Kasa üzerindeki güç kaynagindan çikan ana güç kablosu buraya takilir. Güç kaynagi baglantisina göre 2 farkli teknoloji anakart vardir :
• AT anakartlar
• ATX anakartlar
ATX anakartlarin daha eski bir teknoloji olan AT anakartlardan farklari sunlardir :
1- AXT anakartlar sadece ATX kasalara monte edilebilirler. Çünkü ATX kasalarin güç kaynagindan çikan ana güç kablosu sadece ATX anakartlara takilabilecek sekildedir. ATX kasalar genis olduklarindan PC montaji oldukça rahat olur.
2- AXT anakartlarda seri ve paralel portlar anakart üzerine entegre edilmis oldugundan artik ayri kablolarla baglamaya gerek yoktur.
3- ATX anakart üzerinde islemci yuvasi tam güç kaynaginin altina geldiginden, güç kaynaginin üfleyen fani sayesinde islemci daha iyi sogutulmaktadir.
4- ATX anakartlarin en önemli üstünlügü ise; isletim sisteminin (Windows’un) kapanmasi ile birlikte sistemin de otomatik olarak kapanmasi özelligidir. Bu tür bilgisayarlarda Windows’u kapattigimizda sistem otomatik olarak kapanir, açma/kapama dügmesine basilmaz. Bu özelligi kullanabilmek için BIOS Setup bölümünde Power Management özelliginin açik olmasi gerekir.
Bios
Bir otomobilin çalismasi için nasil mars motoru gerekiyorsa, bir bilgisayarin çalismasi için de BIOS gereklidir. Bu benzetmeden de anlasilacagi gibi BIOS, bilgisayarin açilabilmesi için gerekli bir aygittir. Bu aygitin üzerinde üretici firmanin hazirlayip yükledigi bir yazilim vardir. BIOS yazilimi sistemin açilis sirasinda ana karta bagli diger aygitlarin açilmasini ve test edilmesini saglar.
BIOS’un sistemi açip test edebilmesi için sisteme bagli donanimlarin özelliklerini bilmesi gerekir. Bu bilgiler bilgisayar kapali bile olsa silinmemelidir. Örnegin harddiskin özellikleri, sistem saati gibi. Bu isi CMOS yapar. CMOS üzerindeki bu bilgileri silinmemesi için anakart üzerinde bir CMOS PILI bulunur. CMOS bu pil ile 2-3 yil silinmeden çalisabilir.
Islemci Yuvasi
Günümüz islemcileri slot veya soket yapida olup, anakartlar üzerinde de islemci için ya soket ya da slot seklinde bir yuva bulunmaktadir. Bazi anakartlarda hem slot hem soket islemci yuvasi da mevcuttur. Bazi anakartlarda ise birden çok islemci takilabilmesi için daha fazla soket veya slot bulunabilmektedir. (Özellikle server (sunumcu) olarak kullanilan bilgisayarlarda bu tür anakartlar kullanilmaktadir.
Chipsetler
Bir anakartin üzerinde genellikle iki adet bulunan elektronik devrelerdir. Bunlar islemci ile diger birimler arasinda iliskiyi saglarlar. Anakart üzerindeki chipsetlerin performansi islemcininki ile uyumlu olmalidir.
Bellek Yuvalari
Anakart üzerinde RAM olarak ifade ettigimiz bellek kartlarini takmak için yuvalar bulunur. Eski anakartlarda 30 pinlik ve 72 pinlik, yeni anakartlarda ise 168 pinlik bellek yuvalari kullanilmaktadir. Bazi eski anakartlarin üzerinde hem 72 pinlik hem de 168 pinlik bellek yuvasi görmek de mümkündür.
Genisleme Yuvalari
Bu genisleme yuvalarina slotlar da denir. Anakartlarda bulunan veriyolu türlerine göre kullanilan slotlar sunlardir :
 ISA (16 bit veri yolu)
 VESA (24 bit veri yolu)
 PCI (32 – 64 bitlik veri yolu)
 AGP (AGP ekran kartlari ve 3D-FX kartlari için özel)
 CNR (Özel iletisim portu, henüz standartlasmadi)
 AMR (Özel ses/modem kartlari için, henüz standartlasmadi)
Genisleme slotlari ana karta sonradan ilave edebilecegimiz kartlari takmak için kullanilir. Her yuvaya yuvanin özelligine uygun olan kart türü takilabilir. (TV karti, fax-modem karti, ses karti gibi)
Portlar
Anakartin dis donanim aygitlari ile iletisimini saglayan kapilardir. Günümüz anakartlari üzerinde su portlar standart olarak bulunmaktadir :
PS/2 portlari Klavye ve fare baglamak için iki adet bulunur.
COM1 ve COM2 portlari (seri portlar) Iletisim portlaridir. Eski tip seri fareleri bu tip portlara baglayabiliriz. Ayrica harici modem baglantisi, dogrudan kablo baglantisi için de kullanilabilirler.
LPT1 portu
(paralel port) Yazici portudur. Ayrica dogrudan kablo baglantisi için de kullanilabilir.
USB portu Yeni tip bir port türüdür. Ayni anda 128 aygitin birden baglanabilmesine olanak verir. Bu porta USB destegi olan aygitlari özel kablosu ile baglayabiliriz. Diger port türlerine göre daha hizlidir.
Eski anakartlarda klavye, fare, iletisim ve yazici baglanti portlarini anakart üzerine entegre olarak degil, bir kontrol karti üzerine bagli olarak görebiliriz.
IDE, UDMA ve SCSI Baglanti Yuvalari
Genellikle sabit disk, CD-ROM sürücüsü, CD-Writer, DVD-ROM sürücüsü için kullanilan baglanti noktalaridir.
IDE 40 pinlik baglanti yuvasidir. IDE aygitlari bu yuvaya içerisinden 40 adet kablo geçen bir data kablosu ile baglariz.
UDMA 40 pinlik baglanti yuvasidir. UDMA aygitlari bu yuvaya içerisinden 80 adet kablo geçen data kablosu ile baglariz.
SCSI 68 veya 80 pinlik baglanti yuvasidir. SCSI aygitlari bu yuvaya içerisinden 68 veya 80 kablo geçen özel data kablosu ile baglariz. SCSI aygitlar digerlerinden daha hizli oldugu için server olarak kullanilacak bilgisayarlarda tercih edilir.
Floppy Baglanti Yuvasi
Disket sürücüyü baglamak için kullanilir. 30 pinlik bir baglanti yuvasidir. Bu yuvaya yine 30 pinlik bir data kablosu ile disket sürücüsü baglanir.
2- Islemciler
Islemci ya da Mikroislemci olarak adlandirilan bu aygit tüm sistemin beynini olusturur. Yapilacak islerle ilgili tüm komutlari islemci verir. Gelismis bir islemci milyonlarca transistör bulunmaktadir. Güncel islemcilerden Intel Pentium III islemcisinde 28 milyon, Pentium IV islemcisinde 42 milyon transistör kullanilmistir.
Dünyada islemci üreten az sayida firma vardir. Bunlardan Intel en yaygin kullanilan islemci markasidir. Bunun yaninda son yillarda Amd marka islemciler de Intel ile rekabet edebilmektedir.
Islemci türleri :
Islemci türlerini ayni anda isleyebildigi veri uzunluguna göre belirtebiliriz :
1) 4 bitlik islemciler
2) 8 bitlik islemciler
3) 16 bitlik islemciler
4) 32 bitlik islemciler
5) 64 bitlik islemciler
Günümüz bilgisayarlarinda artik 32 bit ve 64 bitlik islemciler kullanilmaktadir. Geçmiste çok yaygin kullanilan 386 ve 486 model islemciler 32 bitlik islemcilerdir. Günümüzde kullanilan Intel Pentium islemcileri ise 64 bitlik islemcilerdir.
Islemcilerin hizi ile ilgili iki ayri terimden söz edilebilir. Birincisi BUS hizi, digeri de Çalisma Hizi olarak adlandirilir. BUS hizi, islemcinin içsel hizidir. Gelen komutlari yerine getirme becerisi olarak tanimlanabilir. BUS hizlari islemci mimarisi ile ilgilidir. Ayni aileden olan CPU lar ayni BUS hizini kullanirlar. Ancak islemci hizina göre degisen katsayi çarpani dedigimiz sayidir. CPU dun bellek ile haberlesme hizini belirten BUS hizi, katsayi çarpani ile çarpilarak Çalisma Hizi elde edilir. Örnegin Pentium III 500 bir islemci 100 Mhz. BUS hizinda 5 çarpaniyla çalisir.
Günümüzde en çok kullanilan Intel marka islemcilerin adlari ve özellikleri söyledir :
Islemci Adi Cache Bellek miktari Çalisma Hizi (Mhz)
Pentium islemci 256 kilobyte 66, 75, 90, 100, 120, 133, 150, 166
Pentium Pro islemci 256 kilobyte 200
Pentium MMX islemci 512 kilobyte 166, 200, 233
Pentium II islemci 512 kilobyte 266, 300, 333, 350, 400, 450
Celeron islemci
Celeron A Cache bellek yok
128 kilobyte 300 Mhz ile baslamis olup, 1000 Mhz’in üzerine çikmistir.
Pentium III islemci 256 kilobyte 450 ile 1000 Mhz arasi
Pentium IV islemci 256 kilobyte 1000 ile 2000 Mhz arasi


AMD Duron slot islemcisi (Intel Pentium III düzeyinde bir islemci)

Slot – Soket dönüstürücü adaptörü Yeni çikan Pentium IV soket islemcisi
3- Bellek (RAM)
Bellek, bir programla ilgili islem görecek tüm komut ve verilerin, islem sonucu ortaya çikan sonuç bilgilerinin geçici olarak tutuldugu kayit ortamidir. Disklerde kayitli program ve bilgiler üzerinde çalisilmak üzere bellege çagirilir. Buna açmak da denir.
RAM, elektrik akimi ile çalisir ve sistem açik oldugu sürece aktiftir, sistem kapandiginda silinir. Bu nedenle bellekte çalisilan bilgiler sadece bilgisayar açik oldugu sürece burada tutulur. Buradaki bilgileri kalici olarak saklamak için çalistigimiz programi kapatmadan önce üzerindeki çalistigimiz bilgileri diske saklamak gerekir.
Eski bilgisayar sistemlerinde kullanilan programlar az yer tuttuklari için, PC’de ihtiyaç duyulan bellek miktari 1, 2 veya 4 Megabyte olarak yeterli oluyordu. Günümüz bilgisayarlarinda Windows 95-98-2000 gibi isletim sistemleri kullanildigindan bellek miktari daha fazla olmasi gerekiyor. Örnegin Windows 95 isletim sistemi kullaniyorsaniz PC’nizde en az 8 Megabyte RAM bulunmalidir. Windows 98 isletim sistemi kullaniyorsaniz 32 veya 64 Megabyte RAM yeterli olabilir. Ayrica kullandiginiz programlarin büyüklügüne göre bellek miktari daha da artirilabilir.



Bir PC’de bellek miktari ne kadar olursa olsun dagilimi su sekildedir :
Geleneksel Bellek
(Conventional Memory) RAM’in ilk 1 Mb lik kismidir. Bunun ilk 640 Kb lik kismi yine geleneksel bellek olarak isimlendirilir ve MS-DOS tarafindan kullanilir. Kalan 384 Kb lik kisim bazi sistem aygitlari için kullanilir. Bunlardan biri BIOS tur.
Uzatilmis Bellek
(Extended Memory) 1 Mb’in üzerindeki bellek kapasitesi uzatilmis bellek olarak isimlendirilir.
Genisletilmis Bellek
(Expanded Memory) 1 Mb lik geleneksel bellegin son 384 Kb lik kismi içerisinde 832-896 Kb arasi genisletilmis bellek olarak kullanilir.

Takildiklari yuvalara göre RAM leri su sekilde siniflandirmak mümkündür :
30 pinlik RAM Eski 286, 386 türü islemcili anakartlarda kullanilmistir.
72 pinlik RAM 486 ve Pentium islemcilerin ilk serilerinde kullanilmistir. Erisim süreleri RAM in tipine göre 60-70 ns (nanosaniye) arasinda degismektedir.
168 pinlik RAM Günümüz anakartlarinda kullanilmakta olan RAM türüdür. Erisim süresi 10 ns ve daha alt sürelere inmistir.
4- Ekran Kartlari
Ekranda olusacak görüntü islemci ile monitör arasindaki bir arabirim olan Ekran Kartinda toplanir. Ekran kartlari çözünürlük, renk ve hizlarina göre su türlerdedir :
MDA
(Monochrome Display Adapter) PC lerin ilk yillarinda en çok kullanilan siyah beyaz ekranlarda kullanilan ekran kartlaridir.
720 x 350 pixel çözünürlüge sahiptir.
CGA
(Color Graphics Adapter) IBM tarafindan üretilen ilk renkli ekran kartidir.
16 renkte 160 x 100 pixel çözünürlük,
2 renkte 640 x 200 pixel çözünürlük.
EGA
(Enhanced Graphics Adapter) CGA dan sonra çikarilan daha gelismis bir ekran karti türüdür.
16 renkte 640 x 350 pixel çözünürlük,
65536 renge kadar görüntü destegi vardir.
VGA
(Video Graphics Adapter) Öncekilerine göre daha gelismis bir ekran karti türüdür.
256 renkten 24 milyon renge kadar renk destegi vardir.
Bu kartin daha gelismisi olan SVGA kartlarda ise üzerinde takili bulunan bellek miktarina göre 17 milyar renge kadar destek verebilmektedir.
XGA ve PGA
(Extended Graphics Adapter
Professional Graphics Adapter) Bu tür kartlar daha gelismis olup, profesyonel grafik uygulamalarinda kullanilmaktadir.
Ekran kartlari ile ilgili bazi terimler :
Çözünürlük :
Ekranda gösterilebilecek pixel (nokta) sayisini belirler. Her monitör yatay ve di*** olarak çizilmis noktalar kümesinden olusur. Pixel denilen bu noktalar renkleri olusturur. Çözünürlük arttikça bir alana düsen nokta sayisi da artar. Bu artis o alandaki görüntü kalitesini artirir. Örnegin; 640 x 480 çözünürlüge sahip bir ekranda; yatay olarak 640, di*** olarak 480 nokta görüntülenir. Çözünürlügü 800 x 600 degerine yükselttigimizde görüntü kalitesi daha artar. Ancak ekran kartinin verebilecegi çözünürlük degerlerini monitörümüzün desteklemesi gerekir.
Ekran bellegi :
Islemciden gönderilen bilgiler ekrana iletilmeden önce ekran kartinin belleginde tutulur. Ekran belleginin büyüklügü bilgisayarimizin hizini etkiler. Zira ekran bellegi küçük olursa islemci ekran kartina bilgi göndermek için daha çok mesgul olur. Bu da hizi düsürür. Eski sistemlerde 1 Mb ekran bellegi tüm isler için yeterli olmakta idi. Günümüzde ise bilgisayar bir multimedya araci haline dönüstügünden dolayi (oyun programlari, film CD leri kullanimi gibi) daha hizli görüntü üretme ihtiyaci bulunmaktadir. Bu nedenle ekran kartlarinda kullanilan bellek 8, 16, 32 ve hatta 64 Megabyte degerlerine kadar ulasmistir. Hatta bazi ekran kartlarinda ayri bir islemci bulunmaktadir. Bu da bilgisayarin ana islemcisinin yükünü azalmakta ve sistemi hizlandirmaktadir.
Windows’ta Görüntü Ayarlarini degistirme
Görüntü ile ilgili renk ve çözünürlük degerlerini degistirmek için;
 Masaüstünde fareye sag klikleyin
 En alttaki Özellikler seçenegine girin
 Görüntü Özellikleri penceresinde Ayarlar sekmesine geçin
 Asagida resmi görülen ekranda renk ve çözünürlük degerlerini istege bagli degistirin.
Not : Bu ekranda monitörünüzün ve ekran kartinizin türünü de görebilirsiniz. Eger Windows kurulurken ekran kartini algilayamamissa veya ekran kartinin sürücü yazilimi silinmisse burada Standart Görüntü bagdastiricisi (VGA) gibi bir ifade görebilirsiniz. Bu durumda sadece 16 renkte ve 640 x 480 çözünürlükte çalisabilirsiniz. Bu durumda yapilmasi gereken, ekran kartinin sürücü yazilimini bulup yeniden yüklemek ve sistemi kapatip açmaktir.





5- Monitör
Bilgisayar sektöründe yaygin olarak kullanilan monitör türleri ve özellikleri
CRT (Cathode Ray Tube)
Katot Isin Tüplü Ekran - Televizyon tüpü ile ayni prensipte çalisan ekran türüdür. Havasi alinmis bir tüp içerisinde 3 adet elektron tabancasi bulunur. Bu tabancalar ayri ayri yesil, mavi ve kirmizi renkte elektron püskürtürler.
- Renkli bir monitörde püskürtülen elektronlar monitör yüzeyindeki fosforlara çarparak onlari parlatirlar. Bu parlaklik uzun sürmez. Bu nedenle elektron tabancalarinin devamli ayni islemi yapmasi gerekir. Yani ekrani sürekli tazeler. Bu tazeleme satir satir yapilir.
- Katot isinlari yaymasindan dolayi dis ortama bir miktar radyasyon yayarlar.
- Monitör büyüklügü inch olarak ifade edilir. CRT monitörler 14, 15, 17, 20, 21 inch boyutlarinda bulunmaktadir.
LCD (Liquit Cyrstal Display)
Likit Kristal Ekran - Daha çok tasinabilir bilgisayarlarda (Notebook türü) kullanilir. Ancak son yillarda masaüstü PC ler için de bu tür monitörler üretilmektedir. Bu tür olanlari fiyati daha yüksektir.
- LCD monitör, plastik bir tabaka içindeki sivi kristalin isigi yansitmasi ilkesine dayali olarak çalisir. Isigi yansitarak görüntü verdigi için isiksiz bir ortamda hiçbir sey gözükmez.
- LCD monitörlerde ekran tazeleme hizi düsüktür. Renk kontraslari azdir. Görüntü CRT monitör kadar net degildir ve hareketli görüntüler bulanik görünür.
- CRT monitörlere göre daha az enerji harcarlar ve radyasyon yaymazlar.
Bazi monitör kavramlari
Non-interlaced : Titresimsiz anlamina gelir. Monitörün hareketli görüntülerde titresimsiz olarak görüntü vermesi özelligidir. Günümüzde üretilen CRT monitörlerin tümü bu özellige sahiptir.
Dot pitch : Monitör görüntüsünde iki nokta arasindaki mesafeyi ifade eder. Bu mesafe azaldikça görüntü daha iyi olur. Günümüz monitörlerinde Dot pitch degerleri 0,39 – 0,28 – 0,21 mm arasinda degismektedir.
LR (Low-radiation) : Monitörün düsük radyasyon vermesi özelligidir.
EPA ve Energy Star : Amerikan Enerji Kurumu (EPA), bir monitörün belli bir süre kullanilmamasi durumunda Stand-by moduna geçerek minimum enerji tüketmesini ifade eden Energy Star adinda bir standardi ortaya koymustur. Günümüzde üretilen tüm monitörlerde bu standarda uyulmaktadir.
6- Sabit Diskler
Bilgisayar ortaminda üretilen her türlü bilginin kalici olarak saklandigi, en yaygin kullanilan bilgi saklama aygitlaridir. Okuma ve yazma hizlari diger bilgi saklama aygitlarindan daha yüksektir. Havasi alinmis kapali bir kutu içerisinde bir silindirin üzerine yerlestirilmis çok sayida diskten ve bu diklerin her birine ayri ayri giden okuma-yazma kafalarindan olusur.
Sabit diskler anakart üzerinde baglandiklari arabirime göre iki türde ifade edilebilir :
- IDE sabit diskler, anakart üzerindeki IDE veya EIDE yuvasina takilabilir.
- SCSI sabit diskler, anakart veya ayri bir SCSI kontrol karti üzerinde bulunan SCSI yuva sina takilabilirler. (SCSI kontrol kartlarinin Fast SCSI, Wide SCSI ve Ultra SCSI gibi daha gelismis türleri vardir)
Ilk üretildiginde 10 Megabyte olan harddisk kapasitesi bugün kullanilan programlarin giderek daha çok kapasite ihtiyaci dogurmasindan dolayi oldukça artmistir. 3 Gb’tan 30 Gb’a kadar kapasitesi olan harddiskler PC lerde kullanilabilmektedir.
7- Disket sürücü ve Disketler
Bilgi saklama kapasiteleri düsük olan disketler genellikle küçük boyuttaki dosyalari tasimak veya yedek olarak saklamak için kullanilir. Günümüzde en yaygin kullanilan disket türü 3,5 inch boyutunda 1,44 Megabyte kapasitesinde olan disketlerdir.
Disket türleri :
Boyutu Kapasitesi
5,25 inch 360 Kb (Double sided – Double density = Çift yüzlü çift yogunluklu)
1,2 Mb (Double sided – High density = Çift yüzlü yüksek yogunluklu)
3,5 inch 720 Kb (Double sided – Double density = Çift yüzlü çift yogunluklu)
1,44 Mb (Double sided – High density = Çift yüzlü yüksek yogunluklu)
2,88 Mb (Double sided – Extended density = Çift yüzlü gelistirilmis yogunluklu)

Disket sürücüsü türleri :
Boyutu Kapasitesi
5,25 inch 360 Kb
1,2 Mb
3,5 inch 720 Kb
1,44
2,88

Görüldügü gibi disketlerin türleri ile disket sürücülerinin türleri aynidir. Disket sürücüler sahip olduklari kapasiteye esit ve daha asagi olan disketleri okuyabilirler. Örnegin 3,5 inc – 1,44 Mb lik bir disket sürücüsü yine ayni boyutta olan 1,44 Mb lik ve 720 Kb lik disketleri okuyup yazabilirler.



8- Cd-Rom – Cd-Writer – DVD-Rom Sürücüleri
Eskiden kullandigimiz programlar daha az yer kapladiklari için disketler üzerinde tutulurdu. Günümüzde kullanilan bir çok program disketlere sigmayacak kadar çok yer kapladiklari için artik CD-ROM’lar yaygin olarak kullanilmaktadir. Hatta CD-ROM sürücüsü bir bilgisayarin vazgeçilmez bir aygiti haline gelmistir.
CD-ROM’lar ile ilgili iki tür sürücü vardir. CD-ROM sürücüleri sadece kayitli CD’leri okuma yetenegine sahiptir. Bos CD’leri yazmak için kullanilan aygitlar ise CD-Writer olarak adlandirilir. CD-Writer aygitlari hem okuma hem yazma yetenegine sahiptir.
CD-ROM’lar 650 Megabyte civarinda bilgi saklama kapasitesine sahiptir. Üzerinde program yüklü olarak aldigimiz CD-ROM’lar sadece 1 kez yazilabilir özelliktedir. Bu CD’lere 1 kez kayit yapip kapattiktan sonra tekrar üzerine bir sey yazilamaz veya silinemez. Bunun disinda yeniden yazilabilir CD’ler de vardir. Bu CD’lere CD-Writer aygitlari ile normal bir harddiski kullanir gibi çok defa yazma ve silme yapilabilir.
Not : 1 kere yazilabilir CD’lerde CD-R ifadesi, yeniden yazilabilir CD’lerde CD-RW ifadesi vardir.
CD-ROM sürücüyü veya CD-Writer aygitini bilgisayarimizin ana kartindaki bos bir IDE yuvasina ayri bir IDE kablosu ile veya harddiskin bagli oldugu IDE kablosunda bos bir uç varsa bu kabloya baglayabiliriz. Eger SCSI bir CD-ROM Sürücüsü veya CD-Writer almissak, bunu takmak için bilgisayarimizin anakartinda bir SCSI baglanti yuvasi veya SCSI bir kontrol karti bulunmasi gerekir.
Son yillarda DVD-ROM denilen aygitlar CD-ROM’larin yerini almaya basladi. DVD’ler, CD’lere göre kapasiteleri çok daha fazla olan, genellikle film, müzik türü verilerin yüklendigi multimedya amaçli olarak kullanilan aygitlardir. DVD’leri okumak için kullanilan DVD-ROM sürücüleri CD-ROM lari da okuyabilmektedir.
9- Ses Kartlari
Eskiden bilgisayarda ses üretmekle ilgili kasa içinde takili bulunan ve Speaker adiyla da anilan dahili küçük bir hoparlör kullanilirdi. PC’de üretilebilen ses beep sesinden öteye geçememekteydi. Günümüzde bilgisayarlar daha çok multimedya amaçli kullanildiklarindan, ses karti bilgisayarimizin vazgeçilmez bir parçasi haline geldi.
Daha önceleri ISA veri yolu kullanan ses kartlari kullanilmakta iken, simdi PCI veri yoluna baglanabilen ses kartlari mevcuttur. Ses kartlari bir mikrofon veya baska bir ses aygitindan (müzik setinden) alinabilecek sesleri dijital sinyale çevirerek bilgisayar ortaminda kullanilabilir hale getirir. Ya da tam tersini yaparak bilgisayar ortamindaki dijital sesleri analog seslere çevirerek duyabilecegimiz hale getirir. (Hoparlörden çalma). Ses kartinin bu isi yapmasi ile ilgili Sound Blaster adinda bir standart olusmustur. Günümüz ses kartlarinin tümü bu standarda uyumludur.
Ses kartlarinin ürettikleri sesi duymak için harici hoparlörler baglanir. Bu hoparlörler ses kartinin gücüne göre küçük olabilecegi gibi 800-1000 Watt gücünde hoparlörler de kullanilabilir. Ses kartina ayrica mikrofon baglamak suretiyle disaridan ses kaydi da yapilabilir. Yine ayrica ses kartlarinin arkasinda Oyun Çubugu denilen Joystick aygitlarini baglamak için de bir port vardir.
10- Klavye
Bilgisayara veri girisi yapilan standart giris aygitidir. Klavyeler üzerlerindeki harf tuslarinin dizilimine göre adlandirilir. Ülkemizde kullanilan iki tür klavye vardir. Bunlardan biri Q Türkçe Klavyedir. Harf dizilimi Ingiliz alfabesine göre yapilmistir. Ancak üzerinde Türkçe’deki noktali harfler de bulunur. Diger klavye türü ise Türkçe bir daktilonun harfleri ile ayni sekilde dizilmistir. Buna da F Klavye denir.
Klavyeyi bilgisayara bagladigimiz konnektörün türüne göre de iki tür klavye vardir. Daha eski olan klavye konnektörü Standart Klavye olarak da adlandirilir. Bu tür klavye konnektörü 5 Pin (igne) ile anakart üzerindeki standart klavye baglanti yuvasina takilir. Diger klavye türü ise daha çok ATX anakartlarin kullanilmaya baslanmasi ile yaygin hale gelmis olan PS/2 Klavyedir. PS/2 klavye konnektörü 6 Pinli olup yine anakart üzerindeki PS/2 klavye baglanti yuvasina takilir.
11- Fare
Klavyeden sonra en çok kullandigimiz giris aygitidir. Eskiden Ms-Dos tabanli programlarda fazla ihtiyaç duyulmayan fare, özellikle Windows’un kullanilmaya baslanmasiyla daha yaygin hale gelmistir. Bugün her bilgisayarin vazgeçilmez bir parçasidir.
Fareler mekanik ve optik fare olarak iki türdür. Yaygin olarak kullanilan mekanik faredir. Farenin altindaki bir deligin içinde farenin hareketine göre yuvarlanan bir top vardir. Bu top, yine farenin içindeki iki ayri silindire de hareket verir. Bu silindirlerden biri yukari-asagi, digeri sola-saga hareketi saglar.
Fareler bilgisayara baglandiklari konnektöre göre de iki çesittir. Eskiden daha çok kullanilan fare türü bilgisayarin seri portuna baglanan Seri faredir. Bu fare üzerinde baglanacagi porta göre 9 veya 25 pinlik konnektör bulunabilir. Yeni tür fareler ise yine ATX anakartlarin kullanilmasiyla yayginlasmis olan PS/2 faredir. PS/2 fare konnektörü de 6 Pinli olup yine anakart üzerindeki PS/2 fare baglanti yuvasina takilir.
12- Modemler
Günümüzde yaygin olarak kullanilan modemler, bilgisayar sinyallerini (dijital sinyali) telefon sinyallerine (analog sinyale) ve analog sinyali dijital sinyale çevirerek, bilgisayarlarin telefon hatlari üzerinden iletisim yapabilmesini saglar.
Modemlerin hizlari, bps (bits per second = saniyede iletilen bit sayisi) birimiyle ölçülür. Standart olarak 9600, 14400, 28800, 33600 ve 56000 bps hizlarinda modemler bulunmaktadir. Günümüzde yaygin olarak 33600 ve 5600 bps (56 Kbps) hizinda modemler kullanilmaktadir.
14400 bps ve daha üstü modemlerin birçogu ses destegi de vermektedir. Bu tür modemlere Voice Modem denir. Bu modemler, özel yazilimlar ile telesekreter gibi kullanilabilir.
Modemler harici ve dahili olarak iki türdür. Harici modemler ayri bir modem kablosu ile bilgisayarimizin seri portuna baglanir. (COM1 veya COM2 portuna) Dahili modem ise bir kart seklindedir ve yine türüne göre ISA ya da PCI slota dogrudan takilir.
13- Ag (Network) kartlari
Ag, yerel ortamda (ayni oda veya ayni bina içinde) bulunan çok sayida bilgisayarin birbirine baglanarak, iletisim yapmasi veya kaynaklarini ortak kullanmasi amacina yönelik olusturulan bir yapidir. Örnegin; ayni bina içinde birbirine yakin odalarda bulunan birkaç bilgisayardan sadece bir tanesine yazici bagli ise, bu bilgisayarlar arasinda bir ag olusturarak, aga bagli diger bilgisayarlarin da o yaziciya çikti göndermeleri saglanabilir. Bu da ekonomiklik saglar. Ayrica; çok sayida kullanicinin ortak kullanacagi bir program oldugunu düsünürsek, bu programin da ortak kullanilabilmesi için bir ag kurulmasi gerekir.
Ag üzerinde bagli bilgisayarlar için sunumcu (server) ve istemci (client) ifadeleri kullanilabilir. Sunumcu bilgisayar kendi üzerinde bulunan bir kaynagi istemcilere paylastiran bilgisayardir. Istemci ise sunumcu bilgisayarin paylastirdigi kaynaga erisip kullanan bilgisayardir. Bir ag üzerinde birden çok sunumcu da bulunabilir. Paylastirilan sey, bir yazilim (program) olabilecegi gibi, bazi donanim aygitlari da paylastirilabilir. Örnegin, Harddisk Sürücüleri, CD-ROM sürücü, Modem, Yazici gibi aygitlar da paylastirilabilir.
Yapisina göre degisik ag türleri vardir. Bunlardan en çok kullanilani Ethernet agi oldugu için burada bundan bahsedecegiz.
Bir Ethernet agi kurmak için öncelikle bir Ethernet kartina ihtiyaç vardir. Bu karttan aga baglanacak her bilgisayara takmak gerekir. Ethernet karti türüne göre ISA veya PCI slota takilir.
Ethernet aginda bilgisayarlari birbirine baglamak için kullanilan kablo türlerinden en yaygin olani UTP kablodur. Bu kablonun içinde ikiser ikiser sarilmis 8 adet kablo vardir. Bu kablolar RJ45 konnektörü ile bilgisayarimizda takili bulunan Ethernet kartinin RJ45 portuna baglanir. Her bilgisayara ayri bir UTP kablo konnektör ile baglandiktan sonra tüm kablolarin diger uçlari HUB adi verilen bir cihaza baglanir. HUB, ethernet kartlarindan gelen sinyalleri tekrarlayip diger portlara gönderir.
14- Video Capture ve TV Kartlari
Video Capture kartlari (Görüntü yakalama karti), bir kamera,video veya tuner devresi (TV yayinlarini almaya yarayan devre) yardimiyla bilgisayara görüntü aktarmayi saglayan kartlardir. Bir Capture karta kamera veya video baglanabilir. Daha gelismis capture kartlari ile TV bile izlenebilir.
Capture karti disaridan aldigi görüntüyü kare kare alir. Kaliteli bir görüntü için kartin saniyede en az 24 kare almasi gerekir. Capture karti ile alinan her kare istenirse resim olarak harddiske kaydedilebilir. Ya da hareketli görüntüyü film formatinda (AVI) yine harddiske kaydedebiliriz.
TV kartlari, video capture kartinin üzerine tuner devresi eklenmis halidir. Günümüz TV kartlari radyolu TV karti olarak üretilmekterdir. Genellikle her TV kartinda anten girisi, radyo anteni girisi, ses girisi ve video girisi bulunur.
15- Tarayicilar
Tarayici (Scanner), kagit üzerindeki resim veya yazilari bilgisayar ortamina aktaran aygittir. Tarayici, üzerine konan kagidi satir satir aydinlatarak tarar. Her satir isiga duyarli elemanlar tarafindan taranarak dijital veriye dönüstürür. Taran resimler bilgisayar ortaminda düzenlenebilir veya dogrudan resim formatinda (BMP, JPG, GIF gibi) harddiske kaydedilebilir.
Tarayicilarin özellikleri; çözünürlükleri, algilayabildikleri renk sayisi, tarayabildikleri kagit boyutu ile ifade edilebilir. Boyutuna göre el tarayicilari, A4 tarayicilari, A3 tarayicilari diye adlandirabiliriz.
Tarayici ile resim tarama yapilabildigi gibi, metinleri de tarayabiliriz. Ancak metinleri resim tarar gibi tararsak, tarama yaptigimiz program taranan metin alanini resim olarak görür. Bu nedenle metinleri taramak için OCR (Optical Character Recognition = Optik karakter tanima) yazilimlari kullanmak gerekir.
Tarayicilari bilgisayara baglamak için genellikle bir yardimci kart kullanilir. Bu kart bilgisayarimizin ana kartinda uygun bir slota takilir ve tarayicinin kablosu da bu kartin çikisina baglanir. Bunun disinda anakartin üzerindeki Paralel Porta (LPT1 portuna) veya USB Portuna dogrudan baglanan tarayicilar da vardir.
16- Yazicilar
Bilgisayar ortaminda üretilen yazi veya resimlerin kagida dökülmesi için kullanilir. Her yazicinin kendine özgü bir mikroislemcisi ve bilgisayardan yazdirilmak üzere gönderilen bilgilerin geçici olarak tutuldugu bellegi vardir. Yazicilarla ilgili baski kalitesi, baski hizi gibi özellikler de önemlidir.
Günümüzde kullanilan yazicilari 3 grupta toplayabiliriz :
Nokta Vuruslu Yazicilar
(Dot Matrix Printer) - Yazicinin yazma kafasi ignelerden olusur. Igne sayisi 9, 18 veya 24 olarak bulunabilir.
- Nokta vuruslu yazicilar serit kullanir. Seritler çok pahali olmadiklari için ekonomik bir yazici türüdür.
- 9 igneli yazicilarda çözünürlük ortalama 216 x 240 dpi (dot per inch) kadardir.
- Yazici bellegi miktari 4 Kb ile 32 Kb arasindadir.
- Kalin yazi için igneler ayni noktaya çift vurus yapar, italik yazi için ise farkli igne vuruslari gerçeklesir. Bunlarin disinda nokta vuruslu yazicilarin basabilecegi font sayisi fazla degildir.
- Eskiden olmamakla birlikte son yillarda renkli nokta vuruslu yazicilar da üretilmektedir.
- Nokta vuruslu yazicilarin 80 kolonluk A4 kagitlari için kullanilanlari olmakla birlikte, 136 kolonluk genis yazicilar da mevcuttur.
- Nokta vuruslu yazicilarda düz kagit yerine, kenarlari delikli sürekli form da denilen kagitlarin kullanilmasi mümkündür.
Mürekkep Püskürtmeli Yazicilar
(DeskJet veya Inkjet Printer) - Yazicinin yazma kafasi deliklerden olusur. Mürekkep kartusundaki mürekkep kabarciklari isitilarak bu deliklerden kagit üzerine püskürtülür.
- Baski kalitesi nokta vuruslu yaziciya göre daha iyidir.
- Yazici bellegi 16 Kb ile 512 Kb arasinda degisir.
- Mürekkep kartuslari pahali oldugu için çok baski yapilan kurumlar için ekonomik degildir.
Laser Yazicilar - Laser yazicinin çalisma prensibi fotokopi makinesine benzer. Baski malzemesi olarak toner kullanir.
- Digerlerine göre daha sessiz ve hizli çalisir. Baski kalitesi çok yüksektir.
- Dezavantaj olarak, sürekli forma baski yapamamasi, kalin fotokopi kagidi kullanmasi gösterilebilir.

ALINTIDIR...